Nhìn lại hơn 2 năm triển khai chương trình xây dựng nông thôn mới tại tỉnh Sơn La

Sau hơn 2 năm triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, tỉnh Sơn La có những bước chuyển mình cơ bản, hiệu quả trên nhiều lĩnh vực của đời sống kinh tế -xã hội, thu hẹp dần khoảng cách giữa thành thị và nông thôn.

Chương trình Mục tiêu Quốc gia (MTQG) xây dựng nông thôn mới (NTM) tỉnh Sơn La là một trong ba Chương trình MTQG được Đại hội Ban chấp hành Đảng bộ tỉnh tỉnh lần thứ XV Quyến nghị, đưa vào Nghị quyết số 15/NQ-ĐH thành những mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp cụ thể, thể hiện sự quan tâm sâu sắc và quyết tâm chính trị của toàn đảng bộ, chính quyền và nhân dân các dân tộc tỉnh, vừa là thời cơ, vừa là thách thức để đưa nông nghiệp, nông dân và nông thôn tỉnh nhà phát triển bền vững.

Ngay từ đầu, tỉnh đã thành lập, kiện toàn Bộ máy Chỉ đạo và giúp việc các cấp Tỉnh ủy, kiện toàn Ban chỉ đạo, cơ quan giúp việc Ban chỉ đạo các cấp đồng bộ từ cấp tỉnh đến cấp cơ sở xã, bản theo hướng kế thừa, củng cố và thành lập mới đảm bảo tinh gọn, không tăng biên chế, rõ người, rõ việc, hiệu quả, hiệu lực.

Thực hiện các Chủ trương, chính sách pháp luật của Trung ương về chương trình xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021-2025, vận dụng linh hoạt và đảm bảo đúng quy định, thẩm quyền vào tổ chức triển khai Chương trình phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương, vùng, miền, dân tộc.

Sở Nông nghiệp và PTNT đã tập trung nghiên cứu, tham mưu trình cấp có thẩm quyền ban hành, cụ thể hóa các cơ chế, chính sách của tỉnh. Nổi bật là đã tham mưu trình Hội đồng nhân dân tỉnh cụ thể hóa bằng 06 nhóm chính sách quy phạm pháp luật trực tiếp thực hiện Chương trình, 06 nhóm chính sách này có tác động, ảnh hưởng toàn diện đến mọi mặt của đời sống nông nghiệp, nông dân, nông thôn.

Thay đổi nhiều lĩnh vực của đời sống

Việc phát động phong trào thi đua “Sơn La chung sức xây dựng nông thôn mới” tiếp tục được quan tâm, chỉ đạo, phong trào tiếp tục được các cấp ủy, chính quyền, nhân dân các dân tộc, phấn khởi đón nhận, chuyển biến cơ bản về nhận thức, từng bước khắc phục được tư tưởng trông chờ, ỷ lại vào đầu tư của Nhà nước, chuyển sang chủ động, tự giác tham gia tích cực vào xây dựng NTM.

Về huy động, lồng ghép, phân bổ các nguồn lực thực hiện Chương trình: Tổng nguồn lực huy động, phân bổ vào địa bàn nông thôn của tỉnh giai đoạn 2021-2025 ước đạt giá trị khoảng 69.050.256 triệu đồng (sáu mươi chín nghìn, không trăm năm mươi tỷ, hai trăm năm sáu triệu đồng) từ nguồn ngân sách nhà nước của 03 Chương trình MTQG, các dự án lồng ghép, tín dụng, huy động từ cộng đồng dân cư. Cụ thể: Nguồn ngân sách Nhà nước của 3 chương trình MTQG (Trung ương, đối ứng địa phương): 9.139.077 triệu đồng, vốn lồng ghép từ các Chương trình, dự án khác: 22.000.000 triệu đồng, vốn tín dụng: 34.004.533 triệu đồng, vốn huy động từ cộng đồng dân cư: 3.906.646 triệu đồng.

​

Gia đình ông Lường Văn Luân thường trú tại Bản Bay, xã Tông Cọ, huyện Thuận Châu đóng góp nhường lại hơn 1.300 m2 đất do tổ tiên để lại cho cộng đồng, cho Nhà nước để xây dựng các công trình phúc lợi

Sau hơn 2 năm tổ chức triển khai thực hiện, đến thời điểm hiện tại, xây dựng nông thôn mới tỉnh Sơn La có những bước chuyển mình cơ bản, hiệu quả trên nhiều lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội, an ninh, quốc phòng, chính trị khu vực nông thôn của tỉnh, thu hẹp dần khoảng cách giữa thành thị và nông thôn.

Sản xuất nông nghiệp chuyển dịch tích cực theo hướng sản xuất hàng hóa với quy mô, trình độ, chất lượng, giá trị, hiệu quả cao hơn. Nông nghiệp tiếp tục được đổi mới, đã sắp xếp và tổ chức lại sản xuất, tập trung chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi, ứng dụng các tiến bộ kỹ thuật mới vào sản xuất, hình thành các chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ gắn với truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) được tập trung triển khai đồng bộ, đến nay toàn tỉnh đạt 103 sản phẩm, trong đó có 01 sản phẩm đạt sao cấp Quốc gia.

Sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, ngành nghề và thu hút đầu tư vào nông thôn đạt kết quả khá, góp phần tích cực giải quyết việc làm, giảm tỷ trọng lao động nông nghiệp, tỷ lệ hộ nghèo giảm nhanh, nhiều mô hình về phát triển kinh tế và giải quyết vấn đề an sinh xã hội được xây dựng và phát huy hiệu quả cao, có sức lan tỏa góp phần nâng cao thu nhập của người dân nông thôn.

Còn nhiều khó khăn

 Ở mỗi giai đoạn, mỗi thời kỳ, xây dựng nông thôn mới tỉnh Sơn La đều có những khó khăn, thách thức nhất định của một tỉnh vùng cao Tây Bắc, trong đó có thể nói đến, như: Nguồn vốn ngân sách hỗ trợ chương trình, giai đoạn III Trung ương hỗ trợ giảm 1/3 so với giai đoạn II, do đó chưa đáp ứng được như cầu kinh phí triển khai trong giai đoạn này; một số cơ chế, chính sách khó thực hiện như: Chính sách lồng ghép các nguồn vốn từ các Chương trình MTQG do Trung ương quy định phân hóa địa bàn...

                    ​

Trong đó việc triển khai Bộ tiêu chí xã nông thôn mới, nông thôn mới nâng cao giai đoạn này có những khó khăn riêng như số lượng và chất lượng các chỉ tiêu/tiêu chí của Bộ tiêu chí xã nông thôn mới, xã nông thôn mới nâng cao đều tăng: xã Nông thôn mới tăng từ 49 chỉ tiêu lên 57 chỉ tiêu, xã nông thôn mới nâng cao tăng từ 55 chỉ tiêu lên 75 chỉ tiêu. Mặt khác nội hàm các chỉ tiêu đều tăng về chất lượng, như tiêu chỉ thu nhập tăng tịnh tiến bình quân 3 triệu đồng/năm (năm 2018 quy định 18 triệu đồng, đến năm 2023 quy định 51 Triệu đồng).

Địa bàn nông thôn mới của tỉnh rộng, với 188 xã phân hóa theo địa hình, điều kiện dân sinh, kinh tế - xã hội khác nhau, có 126 xã đặc biệt khó khăn theo quyết định 861/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, tuy nhiên áp dụng Bộ tiêu chí gần như giống nhau, nhất là về Tiêu chí thu nhập, hộ nghèo, văn hóa, môi trường…Từ địa bàn rộng, đa lĩnh vực, nên hướng dẫn thực hiện Bộ tiêu chí các cấp của các ngành còn lúng túng, chưa thể đúng và trúng với từng địa bàn, từng dân tộc, địa phương,

Phấn đấu mục tiêu Nghị quyết đại hội Đảng bộ tỉnh.

Trong thời gian tới, tỉnh tiếp tục củng cố, duy trì và phát huy các thành quả đã đạt được trong hơn 10 năm qua, trong đó coi xóa đói, giảm nghèo, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi.Triển khai đồng bộ, hiệu quả cả 3 chương trình trên địa bàn nông thôn của tỉnh. Đảm bảo nông thôn của tỉnh đạt chuẩn thực chất từ chất đến lượng, nâng cao giá trị đời sống, tinh thần, văn hóa, môi trường nông thôn của tỉnh. Phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng 83 xã đạt chuẩn nông thôn mới, huyện Quỳnh Nhai đạt chuẩn nông thôn mới vào năm 2025 theo mục tiêu Nghị quyết đại hội Đảng bộ tỉnh.

Do đó tỉnh quyết tâm tăng cường công tác tuyên truyền, vận động tới mọi tầng lớp xã hội, dân cư nông thôn, coi đây là nhiệm vụ đi trước một bước, giải pháp lâu dài, trong đó vai trò truyền thông của các Cơ quan báo đài, tiên phong đi đầu để định hướng. Tiếp tục củng cố, kiện toàn lại bộ máy hoạt động, nhất là bộ máy giúp việc các cấp, đảm bảo tinh gọn, hiệu quả, rõ người, rõ việc, thâm canh cán bộ thực hiện Chương trình nông thôn mới “Vừa hồng, vừa chuyên”. Bên cạnh đó, rà soát, tham mưu ban hành các chính sách đặc thù, trong đó đối với các chính sách nông nghiệp, nông thôn cần tập trung thực hiện các Chủ trương lớn của đảng bộ tỉnh đã được cụ thể hóa bằng các Nghị quyết của Ban chấp hành đảng bộ như Nghị quyết số 06; Nghị quyết số 08. Tích hợp, lồng ghép các Chương trình, đề án, dự án (Phát triển chuỗi giá trị, Chương trình OCOP,…) để củng cố, phấn đấu đạt chuẩn theo từng nhóm chỉ tiêu, tiêu chí. Rà soát, đánh giá kỹ từng Bộ tiêu chí của từng cấp, xây dựng Kế hoạch đạt chuẩn từng năm, giai đoạn phù hợp với tình hình và các nguồn lực.

                    ​

Duy trì, củng cố, công nhận, công bố lại cho 54 xã đã đạt chuẩn nông thôn mới từ năm 2015 đến năm 2021. Từ năm 2023 đến năm 2025, phấn đấu xây dựng, tổ chức thành công thêm 24 xã đạt chuẩn nông thôn mới, đảm bảo đến năm 2025 có số lượng lũy kế 83 xã đạt chuẩn, 20 xã NTM nâng cao, 3 đến 5 xã NTM kiểu mẫu, huyện Quỳnh Nhai đạt chuẩn nông thôn mới vào năm 2025.

Tăng cường hơn nữa công tác huy động nguồn lực tại chỗ, đặc biệt là các nguồn lực từ các tầng lớp dân cư nông thôn. Đồng thời, đề nghị cấp có thẩm quyền ban hành cơ chế hỗ trợ đặc thù cho các xã phấn đấu đạt chuẩn nông thôn mới giai đoạn 2023-2025, trong đó xã vùng III, đặc biệt khó khăn. Tăng cường công tác học tập kinh nghiệm, kiểm tra, giám sát, kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc cho từng địa bàn, từng nhiệm vụ, giai đoạn.